GÝRÝÞ ve AMAÇ: Bu çalýþmanýn amacý biri ücretli (ChatGPT-4o), üçü ücretsiz (ChatGPT-4o mini, Gemini, Microsoft Copilot) dört büyük dil modelinin (BDM) 2012-2021 yýllarý arasýnda yapýlan Diþ Hekimliði Uzmanlýk Eðitimi Giriþ Sýnavý’nda (DUS) sorulmuþ olan Aðýz, Diþ ve Çene Radyolojisi (ADÇR) sorularýný cevaplama performansýný deðerlendirip karþýlaþtýrmaktýr.
YÖNTEM ve GEREÇLER: 2012-2021 yýllarý arasýnda DUS’ta sorulmuþ olan 123 soru, “oral diagnoz” ve “radyoloji” kategorilerine ayrýlarak dört BDM’ye soruldu. BDM’lerin verdiði cevabýn doðruluðuna göre elde edilen veriler Pearson Ki Kare Testi, Monte Carlo düzeltmeli Fisher Exact Testi ve Bonferroni düzeltmeli z Testi kullanýlarak analiz edildi (p<0.05).
BULGULAR: Tüm sorulara verilen doðru cevap oraný Chat- GPT-4o mini’de %74, ChatGPT-4o’da %91,1, Gemini’de %69,9 ve Microsoft Copilot’ta %86,2 olarak elde edilmiþtir. Sadece radyoloji kategorisinde verilen cevaplarda BDM'ler arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir iliþki bulunmuþtur (p=0,054; p<0,001).
TARTIÞMA ve SONUÇ: Dört BDM arasýnda ücretli olan ChatGPT-4o ve ücretsiz olan Microsoft Copilot, istatistiksel olarak birbirine benzer ve sorulan sorularýn %80’inden fazlasýna doðru cevap verme performansý sergilemiþtir. Önceki çalýþmalar analiz edildiðinde BDM’lerin hýzlý bir geliþim gösterdiði gözlenmektedir. BDM’ler ilerleyen zamanlarda diþ hekimliði eðitiminde etkin bir þekilde rol oynayabilecektir.

GÝRÝÞ ve AMAÇ: Hastalarýn artan estetik talepleriyle birlikte restoratif materyallerin renk stabilitesi, uzun vadeli klinik baþarýnýn belirlenmesinde kritik öneme sahip olmaya baþlamýþtýr. Bu çalýþma, bir nano-seramik CAD/CAM restoratif materyalin uzun süreli renklendirici içeceðe maruz kalmasýnýn ardýndan aðýz gargarasý uygulanmasýnýn renk stabilitesi üzerindeki etkisini in vitro olarak deðerlendirmektedir. Çalýþmanýn amacý, beyazlatýcý gargaranýn kahve ile renk deðiþimi sonrasý nano-seramik materyal üzerindeki renk deðiþimi etkilerini belirlemektir.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Lava Ultimate rezin nano-seramik CAD/ CAM bloklardan elde edilen örnekler 4 gruba ayrýldý (n=11); Grup YT (yapay tükürük), Grup YT+G (yapay tükürük sonrasý beyazlatýcý gargara uygulamasý), Grup K (kahve), Grup K+G (kahve sonrasý beyazlatýcý gargara uygulamasý). Gruplardaki renk deðiþimi CIELAB sistemine göre spektrofotometre kullanýlarak ölçüldü ve ΔE deðerleri hesaplandý. Gruplar arasýndaki farklýlýklar tek yönlü varyans analizi ve Tukey testi ile analiz edildi (α = 0,05).
BULGULAR: Grup K ve Grup K+G ‘den elde edilen ΔE deðerleri Grup YT’ den istatistiksel olarak anlamlý yüksek bulundu (p<0.05). ΔE deðerleri arasýndaki farklar diðer gruplar için ikili karþýlaþtýrmalarda istatistiksel olarak anlamlý deðildi (p>0.05). Tüm gruplardan elde edilen ΔE deðerleri 3.7 eþik deðerin üstündeydi.
TARTIÞMA ve SONUÇ: Rezin nano-seramik CAD/CAM bloklardan elde edilen restorasyonlar üzerinde kahvenin renklendirici etkisi mevcuttur ve beyazlatýcý gargaranýn bu renklenmeyi geri döndürme etkinliði tespit edilememiþtir.

GÝRÝÞ ve AMAÇ: Son yýllarda, santral dev hücreli granülomun (SDHG) tedavisi osteoklast farklýlaþmasýný ve proliferasyonunu engellemeye odaklanmýþtýr. Dev hücreli kemik tümörlerini ve metastatik iskelet hastalýðýnda kemik rezorpsiyonunu tedavi etmek için geliþtirilen ilaçlarla SDHG tedavisinde bazý baþarýlar elde edilmiþtir. Bu çalýþmanýn amacý, SDHG için denosumab tedavisinin bibliyometrik bir analizini yaparak mevcut durumu daha iyi anlamak ve potansiyel yeni araþtýrma yönlerini belirlemektir.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Alandaki araþtýrmalarýn ilerleyiþini belirlemek amacýyla bu çalýþmada Web of Science Core Collection'daki (WoSCC) yayýnlar analiz edilmiþ ve görselleþtirme haritalarý oluþturulmuþtur. Araþtýrmada þu bilgiler kaydedildi: dergi adý, atýf sayýsýna göre sýralama, ilk yazarýn adý, yayýn yýlý, ilk yazarýn kurumu ve ülkesi, anahtar kelimeler, çalýþma türü, çalýþma tasarýmý ve araþtýrma alanlarý.
BULGULAR: Yayýn tarihi 2007 ile 2024 arasýnda olan toplam 52 makale tespit edildi. Bunlardan dahil edilme kriterlerini karþýlayan 37 tanesi analiz edildi. Çoðu yayýn ABD (n=12, %32), ardýndan Brezilya ve Hollanda'dan araþtýrmacýlara ait idi. En fazla sayýda yayýn üreten kuruluþlar incelendiðinde dört farklý ülkeden altý kuruluþ öne çýkmaktadýr. Lipplaa A, Pogrel MA ve Nogueira RLM en çok yayýn yapan yazarlar arasýnda yer aldý. En yaygýn çalýþma tasarýmlarý vaka raporlarý (%34), geleneksel derlemeler (%23) ve kohort çalýþmalarý idi (%14).
TARTIÞMA ve SONUÇ: Gelecekte yapýlacak daha büyük örneklemli prospektif çalýþmalar, SDHG için denosumab tedavisinin uzun vadeli etkileri ve potansiyel yan etkileri hakkýnda daha eksiksiz bir tablo sunacaktýr.

GÝRÝÞ ve AMAÇ: Bu çalýþma, ChatGPT ve Gemini geniþ dil modellerinin ortodontik tedaviye yönelik sýkça sorulan sorulara verdikleri yanýtlarýn eksiksizlik, doðruluk ve okunabilirlik düzeylerini karþýlaþtýrmayý amaçlamaktadýr.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Sorular, genel, tedavi ile ilgili ve bakým ve hijyen olmak üzere üç kategoriye ayrýlmýþtýr. ChatGPT ve Gemini modellerinden elde edilen yanýtlar, üçlü Likert ölçeði ile eksiksizlik, altýlý Likert ölçeði ile doðruluk açýsýndan deðerlendirilmiþ; okunabilirlik ise Türkçe’ye uyarlanmýþ Ateþman Okunabilirlik Formülü kullanýlarak analiz edilmiþtir. Ýstatistiksel analizler, açýk kaynaklý Jamovi yazýlýmý (The Jamovi Project 2022, sürüm 2.3.21.0) ile gerçekleþtirilmiþtir.
BULGULAR: ChatGPT, eksiksizlik açýsýndan tüm sorularda (p=0,042) ve tedavi ile ilgili sorularda (p=0,037) Gemini’ye göre istatistiksel olarak anlamlý düzeyde üstün performans göstermiþtir. Ancak, doðruluk açýsýndan iki model arasýnda anlamlý bir fark tespit edilmemiþtir. Okunabilirlik açýsýndan ise Gemini, ChatGPT’ye kýyasla tüm sorular (p=0,001), genel kategori (p=0,013) ve bakým ve temizlik kategorisi (p=0,01) deðerlendirmelerinde istatistiksel olarak anlamlý derecede daha yüksek skorlar elde etmiþtir.
TARTIÞMA ve SONUÇ: Bu çalýþma, ChatGPT’nin eksiksizlik açýsýndan üstün performans sergilediðini, ancak Gemini’nin okunabilirlik düzeyinde daha iyi sonuçlar verdiðini göstermiþtir. Her iki model de doðruluk açýsýndan yeterli performans sergilemiþ olup, Türkçe dilinde hasta bilgilendirme süreçlerinde potansiyel araçlar olarak deðerlendirilmektedir. Bununla birlikte, modellerin eksiksizlik ve okunabilirlik arasýnda bir denge saðlayacak þekilde geliþtirilmesi, hasta iletiþiminin etkinliðini artýrmak için önemlidir.

GÝRÝÞ ve AMAÇ: Bu çalýþmanýn amacý, plaða baðlý gingivitisin aðýz saðlýðý ile iliþkili yaþam kalitesine (ASÝYK) etkisini OHIP-14 anketi kullanarak deðerlendirmek ve periodontal tedavi öncesi ve sonrasý skorlar arasýndaki farklarý incelemektir.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Çalýþma, plaða baðlý gingivitis tanýsý almýþ ve baþka bir sistemik hastalýðý bulunmayan 162 katýlýmcý ile yapýlmýþtýr. Katýlýmcýlara cerrahi olmayan periodontal tedavi (COPT) uygulanmýþ ve ASÝYK, tedavi öncesi ve tedavi sonrasý 1. ayda OHIP-14 anketi ile deðerlendirilmiþtir. Ayrýca, klinik periodontal parametreler (sondalanabilir cep derinliði, Plak Ýndeksi, Gingival Ýndeks, sondalamada kanama) de ayný zaman aralýðý içerisinde deðerlendirilmiþtir.
BULGULAR: Araþtýrmamýz tedavi sonrasý ASÝYK’de özellikle duygusal ve sosyal alanlarda istatistiksel anlamlý bir iyileþme olduðunu bulmuþtur (p<0,05). Bu durum, gingivitis tedavisinin yaþam kalitesini olumlu yönde etkilediðini göstermektedir. Diþ plaðý ve diþeti kanamasý gibi gingivitis bulgularýnýn azalmasý ile yaþam kalitesinin artmasý arasýnda pozitif korelasyon saptanmýþtýr (p<0,05).
TARTIÞMA ve SONUÇ: Çalýþmamýz COPT'nin hem klinik periodontal saðlýðý hem de ASÝYK'yi önemli ölçüde iyileþtirdiðini ve gingivitisin erken teþhis ve tedavisinin, hem aðýz saðlýðýný hem de bireyin genel iyilik halini düzeltmek için önemli olduðunu vurgulamaktadýr.

GÝRÝÞ ve AMAÇ: Bu çalýþmanýn amacý, ortodonti tedavi ihtiyaçlarýnýn ve sonuçlarýnýn belirlenmesinde kullanýlan ICON indeksinin, aðýz içi fotoðraflar ile dijital taramalar arasýndaki deðerlendirme farklýlýklarýný incelemek ve çalýþmacý deneyiminin bu skorlar üzerindeki etkisini deðerlendirmektir.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Çalýþma, 50 hastadan elde edilen veriler üzerinde gerçekleþtirilmiþtir. Hem 5. sýnýf diþ hekimliði öðrencisi hem doktora öðrencisi hem de meslekte 40. yýlýný aþmýþ ortodonti profesörü, hastalarýn aðýz içi fotoðraflarýný ve dijital taramalarýný ICON indeksi protokolüne göre deðerlendirmiþtir. Ýki farklý yöntemle elde edilen veriler karþýlaþtýrýlmýþ ANOVA ve Baðýmsýz T Testi ile karþýlaþtýrýlarak, p<0,05 anlamlý kabul edilmiþtir.
BULGULAR: Her üç deðerlendirici grubu arasýnda yapýlan karþýlaþtýrmalar sonucunda anlamlý fark olmadýðý, ölçülen deðerlerin benzer olduðu görülmüþtür(p>0.05). Deðerlendirici gruplar arasýnda deðerlendirilen yönteme baðlý olarak yapýlan ikili karþýlaþtýrmalar sonucunda anlamlý fark olmadýðý, ölçülen deðerlerin benzer olduðu görülmüþtür (p>0.05).
TARTIÞMA ve SONUÇ: ICON indeks ölçümünde her iki yöntem de güvenilir sonuçlar vermektedir. Tecrübenin anlamlý bir fark göstermemesi, genel diþ hekimlerinin de rahatlýkla hastanýn ICON skorunu hesaplayarak ortodonti gereksinimini belirleyip ortodontiste yönlendirme yapabileceðini göstermektedir.

Paslanmaz çelik kuronlar, 1950 yýlýndan beri çocuk diþ hekimliðinde kullanýlmaktadýr. Uygulama kolaylýðý, çeþitli boyutlara sahip olmasý ve diþ yapýlarýna iyi tutunmasý sebebiyle baþarýlý sayýlmaktadýr. Buna karþýn pek çok araþtýrma, pediatrik kuronlarýn kullanýldýðý restorasyon ile olasý periodontal komplikasyonlar arasýnda bir baðlantý olduðunu ortaya koymaktadýr. Paslanmaz çelik kuronlarýn, prefabrik olmalarý sebebiyle uygulandýklarý diþ ile uyumlarý sýnýrlýdýr. Kuron ile diþ arasýndaki uyumsuzluk ve uygulama hatalarý hem çevre dokularda hem de periodontal dokularda gingivitis, periodontal yýkým, S. Mutans artýþý, komþu diþin sürme yolunun engellenmesi, nikel salýnýmý, velilerin estetik beklentisinin karþýlanamamasý gibi bazý komplikasyonlara neden olabilir. Yapýlan araþtýrmalarda geliþen periodontal komplikasyonlarýn tespiti için bakýlmasý önerilen klinik parametreler açýklanmýþtýr. Bununla birlikte araþtýrmacýlar baþarýlý bir paslanmaz çelik kuron uygulamasý için doðru endikasyon ve hasta seçimi, uygun boyutlu kuron seçimi, çocuk hastanýn aðýz bakým alýþkanlýklarýnýn geliþtirilmesi, konservatif yaklaþým ve tedavi sonrasý klinik sýký takiplerin önemini belirtmiþtir. Bu derleme makalesinde paslanmaz çelik kuron uygulamalarýnda baþarý kriterleri, önerileri ve periodontal dokulara ait olasý komplikasyonlarýn aydýnlatýlmasý amaçlanmýþtýr.

Bifosfonat kullanan hastalar, dental tedavi öncesinde, tedavi sýrasýnda ve sonrasýnda dikkatlice deðerlendirilmeli ve bu hastalarda mümkün olduðunca konservatif tedaviler tercih edilmelidir. Bu hastalar, invaziv dental tedavi iþlemleri öncesinde, bifosfonat tedavisi uygulayan hekime konsulte edilmelidir. Özellikle implant uygulamalarý gibi cerrahi tedaviler gerekli görüldüðü durumlarda hastanýn hekimiyle iletiþim halinde olunmalý ve hastanýn medikal durumuyla ilgili bilgi alýnmalýdýr. Osteonekroz geliþme riski olan hastalar, konu ile ilgili bilgilendirilmeli ve dental tedavi sýrasýnda veya sonrasýnda osteonekroza sebep olabilecek durumlar deðerlendirilmelidir. Bifosfonat kullanan hastalarda, ilacýn kullaným þekli ve süresine baðlý olarak, travmatik dental tedaviler, invaziv iþlemler, protez vuruklarý; iyileþmeyen yumuþak doku yaralarý ve osteonekroz oluþumu açýsýndan risklidir. Bu durumda hasta-hekim iþ birliði, hastanýn düzenli aralýklarla takiplerinin yapýlmasý, hastaya aðýz hijyeni eðitiminin verilmesi ve hastanýn konuyla ilgi bilgilendirilmesi oldukça önemlidir. Literatürde, medikal anamnezinde bifosfonat tedavisi bulunan hastalarda, cerrahi dental tedavilerde göz önünde bulundurulmasý gereken yaklaþýmlar bulunmaktadýr. Bu nedenle, bu derlemede bifosfonat hikayesi bulunan hastalarda protetik tedavi yaklaþýmý vurgulanmýþtýr.